VAHİY -  KURAN/SÜNNET

Risalet Allah’ın kulları arasından birisini seçerek, O’nun aracılığıyla egemenliğini insanlara duyurması, emir ve yasaklarını yine O’nun aracılığıyla insanlara iletmesine denir. Bu iletinin adına vahiy diyoruz. Bu anlamda Müslümanlar arasında her hangi bir problem yoktur. Kur’an Hz.Muhammed’e vahiy yoluyla tüm insanlığa duyurulmak üzere gönderilmiş bir kitaptır. Bu bakımdan Kur’an denilince vahiy, vahiy denilince de akla hemen Kur’an gelmektedir. Bu anlamda Kur’an tilavet edilen vahiydir. Şu da bir gerçek ki Resulullah’ın Kur’an’ı hayata geçirirken ortaya koyduğu sünneti de Müslümanların dikkate alması gereken, örnekliğini de yine Kuran’ın yönlendirmesiyle kabul ettiği bir gerçektir.33/21 Sünnet bize yaşayan Kuran’ın, Kur’an toplumunun nasıl olduğu ve oluştuğunu görebilmemize yardımcı olan önemli bir kaynaktır. Sünnet Kuranın hayata geçiriliş biçimidir. Bu anlamda bağlayıcıdır, dikkate alınmalıdır. Ancak sünnet vahiy değil, vahyin bir eseridir, sonucudur. Bu realiteyi de asla gözden ırak tutmamamız gerekir. Sünnetin vahiy olarak kabul edilmesi ciddi bir problem teşkil etmez aslında. Problem bir tür vahyin (Kur’an) korunma altına alınması, içerisine hiçbir beşer sözünün bulaşmaması, diğerinin ise sünnetin (vahy-i gayri metluv-Kur’an dışı vahiy) korunma altına alınmaması. Unutulup gitmesi riski  önemli bir risktir, içine beşerin müdahalesi daha ciddi bir risktir. Eğer biz ahir zaman kulları, Resulullah’ın (sav) nuruyla şereflenememiş bizler eğer Resulullah’a (sav) gelen bu iki tür vahyin tamamından sorumlu isek ki, vahiy olarak değerlendirildiğinde muhatap olmamız kaçınılmazdır, vah bizim halimize...

Eğer Resulullah’ın (sav) tüm yapıp etmelerini vahiy olarak değerlendirirsek, işimiz daha bir zor. Hangisi vahiy. Yatıp uyumasından, deveye binmesine kadar uzanan geniş bir vahiyler zinciri...

Ve kaybolup giden, dolayısıyla kulluğumuzun eksik kalmasına sebebiyet veren yapıp-etmeler...

Geçip giden her zaman diliminde biraz daha eksilen, unutulan ve eskiyen bir din.

Bu kabul kulluğu bireysel boyutta değerlendirenlerin kabulüdür.Yirmi dört saatlik bir kurgu ile işin içinden sıyrılan bir kulluk bilinci. Hayata hakim olmaya çalışan tağutları umursamadan, hayatı parsel parsel kuşatan zalimlere kulak asmadan yönünü sadece Allah’a yönelerek oluşturulan günlük müslüman tipi... Ve nesil nesil kaybolan yitip giden insancıklar... Tabii bu  asla kabul edemeyeceğimiz bir anlayış, her ne kadar müntesipleri azımsanamayacak kadar çok olsa da.

Asıl problem Resulullah’ın (sav) Kur’an’da yer almayan uygulamalarının bir kısmını vahiy, bir kısmını beşeri olarak değerlendiren anlayışta. Bu anlayış, Kuranda ayrıntısı zikredilmeyen ama Müslümanların yapmakla yükümlü oldukları görevlerinin ayrıntılarının peygambere bir nevi vahiy ile bildirildiği yönünde. Ta başta zikrettiğim koruma altında olmadığı için beşer elinin karışabildiği gayri metluv vahiy aracılığıyla oluşturulduğu zannedilen bu yapıp etmelerin –içinde farklı uygulamaları barındıran- hangisinin daha sahih olduğunu bulup çıkartmak herhalde bazı hadis alimlerinin veya mezhep imamlarının eline bırakılmamıştır.

Diyelim ki namazın kılınış biçimini Şafiye göre mi, yoksa Hanefiye göre mi belirliyeceğiz.

Bu konuda muhayyer olacaksak o zaman vahyin ne önemi kalır. Maazallah terk etmiş olma riski ile hesaba çekilmemiz söz konusu.

Öte yandan sadece Kuran baz alınarak yapa geldiğimiz tüm davranışların ayrıntılandırılması ise zor görünüyor.

Namazın rekatlarından tutun da vakitlerine varıncaya kadar var olan uygulana gelen ayrıntılar. Kaç kez rüku kaç kez secde edeceğiz. Hangi rekatta kalkıp hangisinde oturacağız. Niye sabah iki de akşam üç gibi sorular, ister istemez Kur’an’ın dışında bir vahiy olgusunu kabul etmeye zorlamıştır insanları. Bu nedenle Kur’an dışı bir vahiy kabulü ve bu kabul baştaki korunmuş ve beşer müdahalesinin asla olmadığı bir dine mensubiyeti zedeler. O zaman meseleyi Kuran merkezli çözmek zorunda Müslümanlar. Allah, Resulüne vahyettiği ayetler ile hem Resulün şahsını, hem de etrafında bulunan insanları değiştirmeye, onlara tevhidi bir format kazandırmaya çalışıyordu. Bu formasyon Kuran’ın dışında başka bir veriyle asla gerçekleşmiyordu. Peki öyleyse en azından şu namaz meselesini nasıl izah edeceğiz.

Namaz Kuran’ın da belirttiği gibi ta İbrahim döneminden beri icra edilen, Allah’a yönelişin sembolü haline gelmiş bir ibadettir. Bu ibadet tıpkı günümüzde kendisine şirk bulaşmış bir sürü insanın yapa geldiği gibi o zaman diliminde de toplumun tamamı tarafından icra edilmese de yapıla gelen bir ibadetti. Kuran bu ibadeti hac ibadetini şeklen koruduğu gibi korumuş, küçük rötuşlarla tevhidi bir ibadet haline yani ilk İbrahim dönemindeki haline getirmiştir. Kuran okumayı (kıratı) merkezine almış, var olan rüku ve secdeyi ayniyle hatta vakit ve rekatlarını da korumuştur. Tüm bu olup bitenlerde Resulullah’ın (sav) inisiyatifini de göz ardı etmememiz gerekir. Öyle ki Resulullah da zaman zaman bu ibadeti daha disiplinli bir hale koymak için gerekli müdahalelerde bulunmuş, ve bu Rabbimizin müdahalesi olmadığı sürece müminleri hem o zaman diliminde hem de bu dönemde bağlayıcı kılmıştır. Yaşayan sünnet ....

Romayı yeniden keşfetmek yerine Kuran’la çeliştiğine inandığımız yerleri tasfiye ederek, bu ibadeti yine olduğu gibi korumak, bu ibadetin açılımı dolayısıyla Kuran dışı bir vahyi kabul ederek, beşer müdahalesini meşru saymaktan daha sağlıklı bir yöntem olsa gerektir. Asıl olan namaz da değişmeyen ve ortak olan ritüelleri bulup ümmet arasında vahdeti sağlayarak, bir tevhid eylemi olarak namazı yeniden inşa etmektir.

İbrahim Gülter

İzmir